BUCKSKIN TANNING

Buckskin is iets wat je kan maken met alleen grondstoffen en materialen die de natuur biedt. Het looien van huiden is bovendien een mooie dans van diverse vaardigheden: Kijken, aanvoelen, wachten, overwegen, voorbereiden, nadenken en fysiek werken. Een echt lonend proces!De huid is vaak het grootste orgaan bij zoogdieren. We mikken er op om het dier te eren door zo goed als alles te gebruiken.Wanneer we de huid van een grote viervoeter zoals een hert of een eland gaan looien, transformeert deze huid in een mooie stof die we kunnen gebruiken om van alles mee te maken. We beginnen met een huid zoals die van het dier is gekomen na het villen. Uiteindelijk willen we bereiken dat de huid zacht, droog, sterk en flexibel wordt. Bij het buckskin looien nemen we daarom zo goed als alles van de huid weg, behalve het sterke weefsel. We bekleden de vezels in dat weefsel zodanig dat ze vrijer kunnen blijven bewegen en dat kunnen blijven doen als ze terug nat zouden worden. In het engelse woord voor looien, ‘tanning’, zie je ‘tannine’ verschijnen. Tannine is één van de mogelijke stoffen die we kunnen gebruiken om te looien. We kunnen looien met schors, met vetten van dierlijke oorsprong, met mineralen en/of met rook.Hier gaan we het hebben over traditioneel looien met vetten en rook.

De structuur van de huid:De huid bestaat uit verschillende lagen van gespecialiseerde weefsels.Aan de buitenkant, ligt deepidermis. Daaronder ligt dedermis. Onder de dermis ligt de hypodermis of bindweefsel-laag. Buckskinbestaat enkel uit de onderste laag van de dermis.Van vacht- naar vleeskant hebben we: De epidermis bevat dode en verharde huidcellen, haren en pigmenten.De dermis geeft de huid zijn stevigheid. Deze laag bestaat uit dicht bindweefsel, verdeeld over twee lagen.Direct onder de epidermis is de dermis minder rijk aan vezels. De tweede, onderste laag van de dermis wordt gevormd door een veel dikkere laag van bindweefsel die veel vezel-materiaal bevat. Ze bestaat uit:1) De ‘grain’ (of papillaire) laagDeze bevat voornamelijk mucus/slijm. Mucus is een heel belangrijke speler in het looiproces, want mucus verhindert dat oliestoffen de collageen vezels kunnen bereiken. Terwijl we dat net beogen….Weg met het slijm, dus.2) De reticulaire laagDeze bevat de voornaamste hoeveelheid collagene vezels. Deze vezels lopen grotendeels parallel aan het huid-oppervlak en leveren zo een belangrijke bijdrage aan de mechanische sterkte van de huid. Collageen is verantwoordelijk voor de stevigheid en elasticiteit van de huid. Om deze laag is het ons dan ook te doen bij buckskin looien! We willen deze laag behouden en goed kunnen gaan bewerken. Ze wordt op verschillende manieren bewerkt, onder andere door het bindweefsel- eiwit collageen te denatureren door middel vanlooien.HypodermisDehypodermisis onderhuids weefsel dat voornamelijk dient voor vetopslag. Ze is geen meerwaarde voor buckskin, dus deze verwijderen we ook.Wat heb je nodig om te gaan looien?:Een gladde schraap-balk of een frame om de huid in op te spannen, een niet al te scherpe schraper van metaal, bot, schouderblad, vuursteen of een traditionele Inuit ‘Ulu’, …. een wring-station, stretchers, softeners zoals een kabel (staalkabel of dyneema touw met mantel), een L-post, … , oplossing voor bucking, oplossing voor dressing, rooktentEen goed ontbijt, volharding, kennis en bewustzijn over wat de huid je vertelt.

Stappen van het proces om de verse huid van het dier te transformeren naar buckskin:Dit overzicht is eerder theoretisch. In een volgende blogpost zullen we wat dieper ingaan op de praktische kanten van het buckskin looien.1.Alles ‘vlezen’ met een schraper. We gaan eerst het membraan, het vlees en vet van de hypodermis laag verwijderen door met aandacht over de binnenkant van de huid te schrapen. Je doet dit met kracht en gevoel voor richting maar let op dat je de huid niet beschadigd. Probeer te voelen wat je doet. Schraap er alleen af wat je wil afschrapen, kijk en voel. Trouwens, niets hoeft verloren te gaan. Alles wat je afschraapt kan gebruikt worden om huidlijm van te maken

2.Leg de huid voldoende lang in een ‘Bucking’ solution. Dit is een alkalische oplossing met een pH van 12 à 13 om de volgende stap in het proces voor te bereiden. Dit bad lost de mucus van de huid op, waardoor de haren en buitenste membranen van de epidermis gemakkelijker los zullen komen. Bovendien zorgt deze oplossing ervoor dat de huid opzwelt en je de verschillende lagen van de huid beter kan onderscheiden. Laat de huid in deze oplossing liggen tot je de haren met weinig moeite kan uittrekken. Hoe dikker de huid en hoe grover de haren, hoe langer dit zal duren.3.In de graining fase, gaan we de epidermis, de haren, de follikels en de grain-laag met alle mucus verwijderen met een schraper. Ook hierbij moeten we heel systematisch werken, op de schraap-richting letten en genoeg kracht gebruiken. Let hier ook goed op bij de randen, bij gaatjes en bij dunnere delen van de huid.

4.Spoelen en/of neutraliseren. In deze fase willen we de geloste mucus en de bucking oplossing wegspoelen. Dit kunnen we doen door de huid te weken in veelvuldig ververst schoon water of bij voorkeur in stromend water. Hierdoor staan de vezels in het weefsel van de huid open, klaar om zich te hechten met olie nadat je het water uit de huid verwijderd hebt. Je kan zien dat de huid volledig gespoeld is, als de zwelling (door de bucking oplossing) weg is en de huid terug dezelfde structuur heeft als na het vlezen. Indien dit nodig zou blijken, kunnen we ook nog gebruik maken van een mild zure oplossing om de pH ongeveer terug te brengen naar 7. (Licht zuur zorgt voor een betere olie-absorptie in een latere fase.)5.Nu gaan we de huid ‘membranen’. In deze fase gaan we de binnenzijde van de huid afschrapen om de laatste membranen te verwijderen en de structuur open te zetten. Tijdens het schrapen duwen we ook al veel water uit de huid. Hierdoor wordt de volgende fase wat gemakkelijker.

6.Wring het overtollige vocht uit de huid. Wring eerst met de hand en dan met hulpmiddelen. Dat gaat eenvoudigst door een balkje te spannen waar je de huid in een ring opgerold om legt. Die ga je dan opdraaien met een ontschorste gladde stok. Eventueel kun je ook een doek mee oprollen in je huid om het meeste vocht er uit te halen. Let ook bij het wringen goed op dat je niet teveel spanning zet op de huid. Je trekt gaatjes of scheuren in de huid zonder dat je het merkt. Leer aanvoelen en kijken! Na het wringen ga je de huid stretchen in de lengte en breedte-richting. Hulp van een stretch-partner is hierbij handig! Opgelet, we willen niet dat de huid volledig uitdroogt, want in deze fase zouden de collageen vezels nog gaan samenplakken en zou de huid hard worden.

Het is dus kwestie van een balans te vinden tussen: Een huid die droog genoeg is zodat ze de olies van de volgende fase kan opzuigen en Een huid die vochtig genoeg is zodat de collageen vezels niet samenklitten.7.Masseer de huid in met een dressing oplossing. Als we de huid na het wringen zouden laten drogen, zou die hard worden doordat de collageen-vezels aan elkaar gaan plakken. De dressing oplossing bevat looistoffen die dat zullen tegen gaan. Er bestaan plantaardige looistoffen (tannines), minerale looistoffen en organische niet- plantaardige looistoffen (hersenen / lecithine / eieren / visolie). Hier spreken we over looien met vetten. Deze vetten zijn liefst zo onverzadigd mogelijk, zodat ze goed kunnen oxideren om zo de collageen vezel-structuur optimaal te ondersteunen. Zo wordt het samenklitten van deze vezels voorkomen en wordt gezorgd dat de vezel- structuur niet in elkaar valt… Door het looien worden de eiwitten in de huid onoplosbaar gemaakt.Doe stap 6 en 7 minstens tweemaal: wringen, stretchen, dressen, wringen, …Probeer elke keer je huid te lezen om te zien of je dit al voldoende deed.8.De huid softenen. Houd de met olie omgeven vezels in beweging tot de huid compleet droog is. Pas als de huid overal droog, zacht en rekbaar is, ben je hiermee klaar. Rek de huid horizontaal en verticaal uit, volg de richting van de huid. Met je (propere) handen, knieën, voeten, de kabel, L-post, peddel & frame … De vezels worden uit elkaar getrokken, waardoor ze mooier en mooier los komen te liggen bij mekaar. De warmte die ontstaat door de wrijving van het softenen, helpt bovendien ook om de vetten van de dressing verder te doen oxideren in de vezelstructuur. Tijdens en na deze fase mag de huid echter nog niet nat worden. Als ze nat zou worden, zal ze terug verharden… Zorg ervoor dat je aandachtig en met gevoel softent, vermijd het maken van gaatjes of het verder uitscheuren van bestaande gaatjes…9.Als je de huid looide met vetten, moet je de huid bij voorkeur ook rook-looien. Dat kan in een geïmproviseerde gesloten tent of tipi waarin een houtvuur brandt. De rook zorgt ervoor dat je huid zacht blijft ook als die nat zou worden. De etherische oliën in de rook bedekken de collageen-vezels zodat deze niet meer kunnen samenklitten. De formaldehyde in de rook zorgt ervoor dat het collageen niet langer de vezels zal doen samenklitten, maar daarentegen bruggen zal leggen tussen de vezels waardoor deze beter gescheiden blijven en de huid verhinderd wordt om hard te worden. Bovendien heeft de rook ook een antibacterieel effect op de huid. Enkele stoffen (acroleïne en fenol) in de rook van een houtvuur, zorgen ervoor dat er chemische veranderingen gebeuren in de huid. Het collageen in de huid wordt minder hydrofiel waardoor de vezels verhinderd worden van terug te hechten aan mekaar. De warmte bij het roken helpt ook de vetten in de huid verder te oxideren.

Buckskin looien is een ambacht waarbij kennis en praktische ervaring onlosmakelijk hand in hand gaan. Om succes te hebben bij het buckskin looien moet alles kloppen. Je kennis, aandacht, gevoel, uitrusting, voorbereiding en vaardig handwerk moeten alle continu samenwerken met de prachtige grondstof die een huid is. Je moet een relatie opbouwen met de huid, leren zien hoe ze verandert. De huid zal zich openstellen voor je zodat je ze kan lezen. Je ziet haar veranderen tijdens het looien. Door deze ambacht leer je communiceren met je huid, met je grondstof. Een prachtige vaardigheid die je kan spiegelen en meenemen in de andere crafts die je doet.Buckskin looien is een ambacht die de duidelijke hard skills die je nodig hebt, rijmt met de soft skills die je resultaat zullen doen uitmunten.